Fusie Noordwijk-Noordwijkerhout: De beleving van inwoners

In de raadszalen van Noordwijk en Noordwijkerhout werd er 2016 en 2017 volop en vaak knetterend over gediscussieerd. Wat was de beste optie voor de toekomst voor beide gemeenten? Nauwer samenwerken of de extra stap nemen en gaan voor een fusie?

Door: Marc Wonnink en Corrie van der Laan

Onder de inwoners leek dit vraagstuk veel minder te leven. Het animo voor informatie- en meepraatbijeenkomsten over samenwerking of fusie was uiterst gering. Enkele zogeheten dialoogsessies in januari 2017 werden zelfs afgeblazen wegens gebrek aan belangstelling.

Wellicht begrijpelijk. De fusie was vooral een bestuurlijke aangelegenheid; door bestuurlijk de krachten te bundelen zou het nieuwe Noordwijk beter in staat zijn haar taken uit te voeren, de dienstverlening op peil te houden en haar ambities te realiseren.

En, zo werd aan de inwoners beloofd, elk van de vier kernen – De Zilk, Noordwijk Binnen, Noordwijk aan Zee en Noordwijkerhout - binnen de fusiegemeente zou zijn eigen, unieke identiteit behouden.

Inmiddels heeft de nieuwe gemeente Noordwijk haar eerste lustrum alweer ruim achter de rug. Hoe kijken de inwoners nu aan tegen de fusie? Ervaren ze verandering vergeleken met vóór 2019, en zo ja, is die positief of negatief?

Enquête

Om daar een idee van te krijgen, plaatsten we in januari van dit jaar een online-enquête op de websites van De Noordwijker en het Noordwijkerhouts Weekblad, die bewoners en betrokkenen van alle vier de kernen konden invullen.

Hoewel de enquête op allebei de websites meer dan zeshonderd paginaweergaven scoorde, namen slechts 31 lezers de moeite de vragen te beantwoorden. Wat in lijn is met de geringe interesse van de burgers in de aanloop naar de fusie.

Opvallend is wel dat 27 van de respondenten uit Noordwijkerhout kwamen. Van de overige vier kwamen er twee uit De Zilk, een uit Noordwijk aan Zee en een uit Noordwijk Binnen. Waaruit af te leiden valt dat het onderwerp veel meer leeft in Noordwijkerhout dan in de andere kernen.

Duidelijk is dat de fusie anno 2024 onder deze groep de handen niet op elkaar krijgt. Niemand van de respondenten vindt de fusie een succes. Op een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 het slechtste is en 5 het beste, geven vijftien respondenten een 1 en zestien een 2. Uit de toelichtingen blijkt dat in de beleving van de Noordwijkerhouters en Zilkers hun dorpskernen worden achtergesteld bij die van het oude Noordwijk. Er wordt geklaagd over verslechtering van service van de gemeente en het verdwijnen van voorzieningen.

Vertrouwen in de politiek flink gedaald

De fusie heeft ook bepaald geen positief effect gehad op het vertrouwen in de politiek. 86 procent van de respondenten geeft aan dat hun vertrouwen is gedaald, bij niemand is het gestegen. Dat komt vooral door een breed gevoelde ergernis over het geruzie in de gemeenteraad, zo blijkt uit de toelichtingen.

‘De vanouds nuchtere, resultaatgerichte bestuurscultuur van Noordwijkerhout is vervangen door een bestuurlijke cultuur van conflict en argwaan’, schrijft een van de Noordwijkerhoutse respondenten. ‘Er is alleen maar strijd, geen gezamenlijk doel’ en ‘De bestuurlijke laag is meer met zichzelf bezig dan met hun inwoners’, schrijven twee andere. 

Ook noemt een aantal Noordwijkerhouters het getouwtrek rond de herbouw van sport- en evenementencomplex De Schelft als reden voor hun gedaalde vertrouwen.

Ruim 80 procent van de respondenten is van mening dat de zichtbaarheid en bereikbaarheid van bestuurders, raadsleden en medewerkers van de gemeente is verslechterd, niemand ziet hier een verbetering. ‘Er gaat te weinig aandacht uit naar de verste kern’, laat een Zilkse respondent spijtig weten. En ook een aantal Noordwijkerhoutse respondenten klaagt dat de bestuurders weinig zichtbaar zijn.

Identiteit

De enige vraag waar enigszins positief op werd geantwoord, was of de identiteit van de kernen herkenbaar is gebleven. 17 van de 31 respondenten vond dat dit redelijk tot goed gelukt was. Maar, zo gaf een van de Noordwijkerhouters aan, ‘dat komt vooral door de inwoners en ondernemers zelf, niet door de politiek’.

Interviews

In aanvulling op de enquête zijn zes inwoners uit het oude Noordwijk (vier Binders en twee Zeeërs) en twee uit het oude Noordwijkerhout (waarvan eentje uit De Zilk) wat diepgaander ondervraagd over hun beleving van de fusie.

Op de vraag of ze aanvankelijk voor of tegen het samengaan van Noordwijk en Noordwijkerhout waren, zijn de antwoorden divers. Twee van de Noordwijkers zagen de fusie helemaal zitten, drie anderen waren niet specifiek voor of tegen, maar waren wel benieuwd hoe het uit zou pakken. Een van de Noordwijkers en de Noordwijkerhouter waren tegen. De eerste omdat hij de partnerkeuze onlogisch vond: ‘Qua identiteit was Noordwijkerhout meer passend bij Bennebroek, Vogelenzang en Noordwijk was beter af geweest met Katwijk’. De ander omdat hij geen voordelen van de fusie zag: ‘Groter is niet altijd beter’.

Buitenbeentje

De inwoonster van De Zilk kwam pas in het dorp wonen in 2018 en had er geen idee van dat er een fusie aanstaande was, vertelt ze. Ze heeft de afgelopen jaren wel het idee gekregen dat De Zilk echt een buitenbeentje is in de gemeente. ‘We worden nergens van op de hoogte gehouden, er is nergens geld voor en ambtenaren weten ons niet te vinden’, zijn haar klachten.

Vrijwel alle Noordwijkers lijken die klachten wel te snappen. Dat blijkt uit opmerkingen als ‘Noordwijkerhout en De Zilk voelen zich echt ingelijfd en ondergesneeuwd door Noordwijk’ en ‘Noordwijkerhout voelt heel veel ongelijkheid. En laten we het over De Zilk dan maar niet hebben!’.

De Noordwijkerhouter kijkt er anders tegenaan. Hoewel de fusie van hem niet had gehoeven, is hij niet negatief over de resultaten. Hij is zeer actief op gebied van cultuur en blij met de cultuurcoach. Zijn dorp heeft ook de eigen unieke identiteit behouden, verzekert hij. ‘Dat is gelukt door sterk te zijn in de activiteiten die door het verenigingsleven altijd al werden georganiseerd.’

De samenwerking met de andere kernen op cultuurgebied is goed, stelt hij, maar dat was altijd al zo. ‘De verenigingen weten elkaar te vinden als het nodig is, de fusie heeft wat dat betreft niets toegevoegd.’

Buiten het terrein van cultuur ziet hij wel wat negatieve kantjes aan de fusie, die vooral te maken hebben met het groter en logger worden van de organisatie. ‘Het is wat stroperiger geworden, waardoor zaken niet altijd soepel lopen.’

Dat probleem wordt vaker genoemd. ‘Het is moeilijker om contact te komen met de juiste persoon. Soms weet de ene ambtenaar niet wat de ander doet en blijkt pas veel later dat je “aan het verkeerde loket” staat’, heeft een van de Noordwijkzeeërs gemerkt.

Afstand groter geworden

Waar alle geïnterviewden het over eens zijn, is dat de afstand tussen inwoners en politiek na de fusie groter is geworden. De politiek krijgt het verwijt dat er ze meer voor hun eigen bubbel bezig zijn dan voor het algemeen belang en last hebben van kortetermijnvisie.

De inwoners voelen zich totaal niet betrokken bij de besluiten die door de gemeenteraad genomen en hebben ook het idee dat ze niet gehoord worden bij projecten die hen rechtstreeks aangaan.

Goede ideeën voor de toekomst

Om met een positieve noot te eindigen: onder de geïnterviewden zijn volop ideeën over hoe de nieuwe gemeente Noordwijk het beter kan doen. Op 1 staat daarbij een betere communicatie van het gemeentebestuur met alle inwoners. ‘Leg je oor te luisteren en neem de onderbuikgevoelens weg’, raadt de Noordwijkerhouter aan. ‘Kom uit die ivoren toren!’, roept de Zilkse op.

Twee inwoonsters van Noordwijk Binnen stellen voor om rondetafelgesprekken te houden waarbij bewoners uit alle vier de kernen en bestuurders kunnen aanschuiven.

Stimuleer gezamenlijke activiteiten van de kernen, is een andere suggestie, bijvoorbeeld ‘een soort Maestro op sportgebied’. Een van de andere Binders vat het kort maar krachtig samen: ‘Zet in op “Niet apart maar samen”. Dat is belangrijker dan de meerdere glorie voor jezelf.’

Noot van de redactie: Alle respondenten wilde graag meewerken aan het onderzoek, maar vrijwel iedereen koos ervoor dat anoniem te doen. Daarom hebben we besloten geen namen te noemen.

Dit is de vierde aflevering van een vijfdelige serie over de fusie van Noordwijk en Noordwijkerhout. Deze serie wordt mede mogelijk gemaakt door steun uit het mediafonds Provincie Zuid-Holland. 

Lees ook de rest van de serie: aflevering 1, aflevering 2, aflevering 3, aflevering 5